20 Mart 2011 Pazar

Kedinin Kültürel Evrimi




Kedi severlerin okumasını tavsiye ettiğim bir post olacak bu.
ben okuduğumda gerçekten çok hoşuma gitmişti bu yazı bu yüzden sizin için üşenmeyip yazıyı bloga geçiriyorum.

                Kedilerin  Mısır Tarihi ile ilişkisi fare ve haşere yakalamalarının yanı sıra bütün kedilerin firavunun olmasıdır.Mısır'da kediyi incitmenin bile çok büyük cezası vardı.Eğer kedi yanlışlıkla öldürülür ise öldüren kişi idam edilirdi.Çünkü kedi yarı-tanrı idi.Kedi eceli ile ölürse öteki dünyada ona kavuşmak için mumyalanırdı.
Nil insanları kediyi; neşe ve müziğin,güzel şarkıların,kıvrak dansların temsilcisi kedi kafalı tanrıça Bastet ile özdeşleştirdiler.İnanışlara göre, kedi miyavladıkça evin içi tanrıçanın insanlara hediyesi sayılan neşe ile dolardı.
Mısır mitolojisine göre Bastet,tanrılar tanrı Ra'nın kızıydı. Efsaneye göre Bastet bir gün babası Ra'ya kızarak Mısır'ın güneyindeki Nubia çölünde inzivaya çekilmiş ve aslana dönüşmüştü.Bir süre sonra Ra kızı affedip geri çağırmış.Bunun üzerine aslan görüntülü Bastet,Assuan yakınlarındaki Nil'in suyunda yıkanmış ve hemen orda bir kediye dönüşerek bir kayığa binip Bubastis'e gitmiş ve burada tanrısal yaşamına devam etmiş.Babasına kırgın olan Bastet; bu neşe dağıtan,uysal,sevimli yaratık kedinin simgelendiği güzel bir tanrıça oluvermiş.Bastet'in tanrısal özellikleri bununla da bitmemiş.Başta cinsellik ve doğurganlık tanrıçasıyken, daha sonra ölüleri koruma,yağmur yağdırma ,hastalara ve çocuklara şifa verme,müzik ve dans,ay,analık ve aşk tanrıçası haline de gelmiş.Mısırda kedinin tanrılaştırılmasının nedeni, fare yakalaması dışında, kedinin avlanma yeteneğine duyulan saygı,güzelliğine duyulan sevgi ve gizemli kişiliğine duyulan korkuyla karışık hayranlıktı.

          M.Ö. 5.yy da ticaretin başlamasıyla kedi dünya ile tanışmıştır.Böylece kedi türleri çoğaldı.Avrupa'da ise hristiyanlık öncesi kedi kafalı tanrıça Freya için törenler düzenlenirdi.Freya'nın günü olan Friday(cuma) o dönemde kutsal gündü.Hristiyanlığın kabulünden sonra Freya şeytan ilan edildi,kedi lanetlendi kutsal gün olan friday "black sabbath" oldu. Cadıların kedileri kendi kanıyla emzirdiğine inanılmasıyla kediler ve hatta kedi sahibi kadınlar birçok kez öldürüldü. Haçlı seferlerinden dönenler yanlarında siyah fareleri getirdiler.Cadı kıyımı sırasında kedi nüfusunun azalmasıyla farelerin hızlı üremedi engellenemedi.Hastalık bulaştıran,ambarlardaki yiyecekleri yiyen fareler kediler tarafından yok edildi.Bu sayede insanlar kedileri öldürmekten vazgeçtiler.

       Viktorya dönemi kediyi sadece yararlı bir ev hayvanı olarak değil  güzellik sembolü olarak da yüceltti.Kazalarda sonra hayatta kalabilme yetenekleriyle kedilerin 9 canlı olduğuna inanıldı.
Narin fiziği ve tavırlarıyla güzelliği,cazibeyi,gizemi ve kadını simgeleyen  kedi ; bağımsızlık,kişilik ve doğallık gibi güçlü karakter özelliklerine sahiptir.Ufaklığı,temizliği ve oyunculuğu günümüzün apartman yaşamında onu ideal yaşam arkadaşı haline getirmiştir.Ama bilinen 9 bin yıllık tarihi boyunca kuralları hep kediler koymuştur..


Birazda özetleyerek aktardığım bu yazı kedi hakkında hiç bilmediklerimi çarpıcı bir şekilde gösterdi bana.Zaman zaman kedileri göğe çıkarıp ardından yere indirse de insanlar gün gelecek ve kedilerin zarar verilmemesi gerektiği o ruhsal yönlerini keşfedecekler.
elbette bu tüm hayvanlar için geçerli  bir durum.

Sakın alınma Ottocuğum sizin yerinizde apayrı :)


Bu da benim sevgili karaburunlu yaramaz evlatcığım Dino :)







2 yorum:

Emek Kızıltaş dedi ki...

charles panati'nin "sıradan şeylerin sıradışı kökleri" kitabından bu yazı, di mi?

banu bilgi dedi ki...

ben bizim okulun edebiyat dergisinde okudum.belki onlarda ordan almıştır,olabilitesi var :)

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...